Senaryo nedir?

Sinema filimlerinin çevrilmesinde çekilecek bütün bölümlerin yer, olay ve konuşmalarını gösteren planlanmış metindir. Normal bir filmin senaryosu 100150 daktilo sayfası kadardır. Sayfa yukarıdan aşağıya doğru ikiye bölünmüştür. Solda konunun psikolojik açıklaması yapılır, artistlerin karakterleri, belli sahnelerdeki hareketleri, dekorun şekli, ortam anlatılır. Sağda da yalnız diyalog (konuşmalar) yazılır. Senaryo birkaç devrede meydana gelir. Önce konunun bir özeti olan «sinopsis» (kısa özet) yapılır, sonra hikaye genişletilerek «tretman» (işleniş) haline getirilir. Senaristler diyalogları yazdıktan sonra, senaryo çekilebilecek hale getirilir ki buna «continuity» (sürekli sahneler) adı verilir.

Senaryo, sesli filmler çekilmeye başlandıktan sonra ortaya çıkan ve teknik imkanların sinemada her geçen gün daha fazla kullanılmasıyla gittikçe önem kazanan bir türdür. Senaryolar filmlerin çekilmesine temel oluştururlar. “iyi bir senaryodan kötü bir film yapılabilir ama kötü bir senaryodan iyi bir film asla yapılamaz.” (rene clair) Senaryo; süje, eşel ve tretman denen aşamalardan geçtikten sonra senaryo haline gelir. Filme çekilecek konu sinemaya göre önce özet şekilde kabataslak yazılır (süje). Sonra konu içindeki olayların birbirleriyle bağlantısı bir plan dahilinde kurulur.

senaryo

Buna şema da denir (eşel). daha sonra ayrıntılar dahil edilerek konu genişletilir, karakterler çizilir ve konuşmalar yazılır (tretman). bu aşamada sinematoğrafik hikaye kurgusu ve işlenişi bakımından filmlik bir şekil alır. Son olarak senaryo yazarı kendisini eleştirel bir gözle filmin tenkidini yapan seyirci yerine kor ve sinema tekniğinin inceliklerini de hesaba katarak senaryosuna son şeklini verir. Senaryonun temeli “bir hikaye en iyi şekilde nasıl anlatılır?” sorusudur. Eğer iyi bir hikayeniz varsa onu anlatmak için iyi bir senaryo ilk şarttır. Hitchcock’un dediği gibi “iyi bir film çekmek için 3 şey lazımdır: Senaryo, senaryo ve de senaryo”.

Senaryolar önceleri edebiyattan, sonraları tiyatrodan geliyordu. Ardından çıkan ‘özgün senaryo’ kavramı ise hikayeleri sadece sinema için yazmak ve görselliği düşünen bir şekilde anlatmak anlamındadır.İyi bir senaryonun temel özellikleri nelerdir: İyi bir senaryonun ilk şartı hikayenin iyi olmasıdır. Hikaye yöresel olmamalı, sınırları asmalı, tüm dünya insanlarına ulaşmalı. Hikayenin bir çıkış noktası olmalı. Senaryo “Ben ne anlatacağım?”, “Bir mesaj veriyor mu?” soruları ile kurulmalı. Burada mesajı bilgi olarak verip, altını çizip dikte etmek seyirciyi sıkmanın en kestirme yolu. Örneğin bir kıskançlık hikayesi olan ‘Raging Bull’ filminde ‘kıskançlık’ üzerine tek bir kelime geçmez.

“Hansel ile Gratel” masalı aslen sütten kesilen içerlemiş çocuğun halen ana babaya yemek konusundaki bağlılığını anlatır. Ama bu mesaj gayet iyi gizlenmiş durumda. Beni motive eden bir cümlem var ve bunu anlatmak istiyorum. En basit şekilde nasıl anlatabilirim? Ne olursa olsun hikaye en basit şekilde, tepeden bakıp görerek anlatılmalı. İçine girildiğinde detaylarda boğulmak çok kolay. Bazı şeyler de saklanmalı. Senaryoya koyduklarımız kadar koymadıklarımız da önemli. Bilmemek seyirciyi heyecanlandırır ve meraklandırır. Olası şeylerin söylenmesi de heyecanı arttırır. Pilota annesinin ‘Aman oğlum bugün uçma kötü bir rüya gördüm’ demesi gibi.

Senaryonun ögeleri

Kişiler, olay ya da durum, yer, zaman, oyuncular, yönetmen, izleyicilerdir.

Kişiler

Senaryonun konusu olan olay, bir kişinin ya da grubun başından geçer. Kişiler olayla ilgilerine göre birinci derecede ve ikinci derecede önemli kişiler diye ayrılır. Kimi senaryolarda olay hayvanların başından geçmiş gibi gösterilir. Oyuncu olarak eğitilmiş hayvanlarla çalışırlar. Senaryo yazarı kişileri doğal ve toplumsal çevre içinde verir; onları çevresinden soyutlamaz. Tip ya da karakterler çizer.

Olay ya da durum

İnsan başına gelebilecek her türlü olay, insanınkarşılaşabileceği her durum konu olabilir. Konu, kahramanının kendisiyle ya da çevresiyle çatışmasından doğar. Onun eyleme dönüşmüş beğenme, istek,özlem, tutku, öfke, korku… gibi duygularından, destek alarak gelişir, sonuca ulaşır. Senaryoda olay planı yine üç bölümdür: Serim, düğüm, çözüm.

Yer

Senaryo, sinema, tiyatroya göre çevreyi çok özgür kullanır. Dünyanın her yeri mekan olarak karşımıza çıkabilir.

Zaman

Senaryoda zamanın verilişinde de sorun çıkmaz; kronolojik zaman, düğümden başlatılan zaman, sonuçtan başlatılan zaman, düzensiz zaman anlatımlarından biri seçilebilir.

Oyuncular

Senaryolarda karşılıklı konuşma çok önemlidir; senaryonun başarısını etkiler. Rol yapan erkek ise aktör, bayan ise aktris denir. Günümüzde her ikisi için de oyuncu terimi daha çok kullanılmaktadır. Oyuncular canlandırdıkları kişiliğe uymak için makyaj yaparlar; rollerine uygun kostüm giyer aksesuar kullanırlar.

İzleyiciler

Günümüzde senaryonun, filmin başarısı izleyici sayısıyla ölçülmektedir. Bu nedenle ayrı bir sektör haline gelen sinema, televizyon dünyası daha çok izleyici toplamak için her gün yenilik peşinde koşmaktadırlar. Hatta film-izleyici ikilisi artık pazarlamacıların bile dikkatini çekmiştir ve reklamcılar dizi film gibi reklam senaryoları çekimi yapmaktadırlar. İzleyici sinemaya vaktinde gitmeli; oturuşu ve davranışıyla çevresini rahat sız etmemelidir.

Sözlükte "senaryo" ne demek?

1. Bir tiyatro, sinema, televizyon ya da radyo yapıtının, sahnelerini ve akışını gösteren yazılı metin.

Cümle içinde kullanımı

Şuur altında yaşayan senaryo, kocasını yanlış rol oynaması ile baştan aşağı değişti.
- M. Ş. Esendal

Senaryo kelimesinin ingilizcesi

n. scenario, screenplay, script, book, continuity, playbook
Köken: Fransızca

Son eklenenler

say